Ένα λιγότερο γνωστό φλαβονοειδές βρίσκεται στο επίκεντρο της κυτταρικής έρευνας

Για πολλούς από εμάς, η ηλιοφάνεια είναι ένα από τα καλύτερα πράγματα του καλοκαιριού. Ωστόσο, η έντονη υπεριώδης ακτινοβολία σημαίνει επίσης επιπλέον εργασία για το σώμα μας.

Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να αυξήσει τον σχηματισμό δραστικών ειδών οξυγόνου στα κύτταρά μας.1 Αυτές οι ενώσεις παράγονται επίσης κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών μεταβολικών διεργασιών και δεν είναι εγγενώς επιβλαβείς. Σε ελεγχόμενες ποσότητες, εκτελούν σημαντικές λειτουργίες, όπως η επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων μας. Επομένως, το σώμα μας διαθέτει τα δικά του αντιοξειδωτικά αμυντικά συστήματα που βοηθούν στη διατήρηση της ισορροπίας αυτών των διεργασιών.

Το κλειδί είναι η ισορροπία. Εάν παράγονται περισσότερες δραστικές ενώσεις σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι μπορούν να αντισταθμίσουν τα προστατευτικά μας συστήματα, αυτή η ισορροπία μεταβάλλεται. Αυτό το ονομάζουμε οξειδωτικό στρες - ένα θέμα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία το καλοκαίρι, επειδή η έντονη υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να εντείνει τις οξειδωτικές διεργασίες.1

Αυτό εγείρει ένα ενδιαφέρον ερώτημα: Ποιον προστατευτικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν οι δευτερογενείς φυτικές ενώσεις σε αυτή την πολύπλοκη αλληλεπίδραση;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα λεγόμενα φλαβονοειδή. Μέσα σε αυτή τη μεγάλη ομάδα ουσιών, ο μέχρι τώρα πολύ λιγότερο γνωστός εκπρόσωπος κερδίζει ολοένα και περισσότερο την προσοχή. Ταξιφολίνη έρχονται ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο.

Ταξιφολίνη – από την αγριόπευκο στην έρευνα

Η ταξιφολίνη, που ονομάζεται επίσης διυδροκερσετίνη, είναι χημικά στενά συνδεδεμένη με την γνωστή κερσετίνη. Μικρότερες ποσότητες βρίσκονται, μεταξύ άλλων, σε κρεμμύδια, μήλα και διάφορα εσπεριδοειδή. Ωστόσο, το ξύλο ορισμένων κωνοφόρων, όπως η νταουριανή λάριξ, είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε ταξιφολίνη.²

Αυτό που κάνει την ταξιφολίνη τόσο ενδιαφέρουσα έγκειται στη χημική της δομή. Αυτό επιτρέπει στο φλαβονοειδές να αλληλεπιδρά με αντιδραστικά μόρια. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, η ταξιφολίνη έχει μελετηθεί ολοένα και περισσότερο σε σχέση με το οξειδωτικό στρες, την προστασία των κυττάρων και τις διεργασίες που σχετίζονται με τη φλεγμονή εδώ και αρκετά χρόνια.³

Και μερικά από τα αποτελέσματα είναι αρκετά αξιοσημείωτα.

Τι συμβαίνει όταν το οξειδωτικό στρες φτάσει στο κύτταρο;

Σε μια μελέτη του 2020, επιστήμονες εργάστηκαν με ανθρώπινα ενδοθηλιακά κύτταρα – τα κύτταρα που καλύπτουν το εσωτερικό των αιμοφόρων αγγείων μας.⁴

Αυτά τα κύτταρα εκτέθηκαν σκόπιμα σε οξειδωτικό στρες. Στη συνέχεια διερευνήθηκαν οι αλλαγές που σημειώθηκαν όταν προστέθηκε ταξιφολίνη.

Η ταξιφολίνη επέδειξε σαφή προστατευτική δράση. Οι φλεγμονώδεις σηματοδοτικές οδοί εξασθενήθηκαν, οι διεργασίες κυτταρικής βλάβης επηρεάστηκαν ευνοϊκά και η προκαλούμενη από το στρες προσκόλληση των ανοσοκυττάρων στα ενδοθηλιακά κύτταρα μειώθηκε.⁴

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν επομένως ότι η ταξιφολίνη μπορεί να βοηθήσει στον μετριασμό της κυτταρικής βλάβης και των φλεγμονωδών αποκρίσεων υπό αυτές τις πειραματικές συνθήκες.⁴

Λιγότερη οξειδωτική βλάβη στο DNA

Μια άλλη μελέτη που χρησιμοποίησε ανθρώπινα αιμοσφαίρια προχώρησε ένα βήμα παραπέρα.⁵

Τα κύτταρα εκτέθηκαν σκόπιμα σε οξειδωτικό στρες χρησιμοποιώντας υπεροξείδιο του υδρογόνου - ένα στρες που μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη του DNA.

Η ταξιφολίνη μείωσε σημαντικά τον αριθμό των κυττάρων με οξειδωτικά επαγόμενη βλάβη στο DNA. Αυτό το φαινόμενο παρατηρήθηκε σε όλες τις συγκεντρώσεις ταξιφολίνης που εξετάστηκαν.⁵

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον: Ακόμα και μετά την εμφάνιση οξειδωτικού στρες, η μετρούμενη βλάβη στο DNA μειώθηκε σημαντικά υπό την επίδραση ταξιφολίνης σε σχέση με τα αντίστοιχα κύτταρα ελέγχου.⁵

Φυσικά, πρόκειται για εξέταση που διεξάγεται εκτός ανθρώπινου σώματος.Ωστόσο, καταδεικνύει πολύ ξεκάθαρα γιατί η ταξιφολίνη είναι τόσο επιστημονικά ενδιαφέρουσα σε σχέση με το οξειδωτικό κυτταρικό στρες και την προστασία των ευαίσθητων κυτταρικών δομών.

Από το κύτταρο στον άνθρωπο

Το 2023, η ταξιφολίνη ερευνήθηκε τελικά σε μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο διασταυρούμενη δοκιμή σε υγιείς νεαρούς ενήλικες.⁶

Οι συμμετέχοντες έλαβαν είτε τροφές που περιείχαν ταξιφολίνη είτε εικονικό φάρμακο σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, χωρίς να γνωρίζουν ποια παραλλαγή λάμβαναν.

Στη συνέχεια, μεταξύ των παραγόντων που εξετάστηκαν ήταν η γνωστική απόδοση, η υποκειμενικά αντιληπτή ψυχική κόπωση και οι αλλαγές στη γονιδιακή δραστηριότητα στο αίμα.

Μετά τη λήψη ταξιφολίνης, οι συμμετέχοντες είχαν καλύτερες επιδόσεις σε ορισμένες αριθμητικές ασκήσεις και παρουσίασαν λιγότερη πνευματική κόπωση σε σχέση με τη λήψη του εικονικού φαρμάκου.⁶

Ταυτόχρονα, παρατηρήθηκαν αλλαγές στη γονιδιακή δραστηριότητα. Μεταξύ άλλων, αυξήθηκε η έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με την επεξεργασία και την αποβολή ξένων ουσιών, καθώς και τμημάτων της έμφυτης ανοσολογικής απόκρισης.⁶

Αυτή η μελέτη παρέχει μια ιδιαίτερα συναρπαστική ένδειξη: Η ταξιφολίνη όχι μόνο παρουσιάζει ενδιαφέρουσες αντιοξειδωτικές επιδράσεις σε κυτταρικά μοντέλα, αλλά παρατηρήθηκαν και μετρήσιμες αλλαγές σε ανθρώπους μετά από μία μόνο δόση.

Ταξιφολίνη στο πλαίσιο μιας συνειδητής διατροφής

Δεν χρειάζεται να αποτρέψουμε τις οξειδωτικές διεργασίες. Αποτελούν φυσικό μέρος του σώματός μας και επιτελούν σημαντικές λειτουργίες.

Αυτό που θα είναι ενδιαφέρον είναι το πόσο καλά μπορεί ο οργανισμός μας να αντιμετωπίσει το πρόσθετο οξειδωτικό στρες και ποιος είναι ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν οι δευτερογενείς φυτικές ενώσεις σε μια ποικίλη διατροφή.

Η εστίαση στην οξειδωτική ισορροπία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον κατά τις φάσεις κατά τις οποίες το σώμα μας εκτίθεται σε πρόσθετες πιέσεις, για παράδειγμα:

• με έντονη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία κατά τους καλοκαιρινούς μήνες
• κατά τη διάρκεια ιδιαίτερα σωματικά δραστήριων φάσεων
• υπό έντονο καθημερινό άγχος
• όταν το οξειδωτικό στρες έρχεται περισσότερο στο προσκήνιο
• όταν η διατροφή πρόκειται να συμπληρωθεί συνειδητά με δευτερογενείς φυτικές ενώσεις

Συνεπώς, η ταξιφολίνη δεν παρουσιάζει επιστημονικό ενδιαφέρον λόγω μιας μόνο μεμονωμένης δράσης.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του έγκειται μάλλον στο γεγονός ότι διερευνά ένα θεμελιώδες βιολογικό θέμα: πώς τα κύτταρά μας αντιμετωπίζουν το οξειδωτικό στρες.

Και ακριβώς εκεί είναι που προηγούμενες μελέτες δείχνουν ενδιαφέροντα σημάδια – από την οξειδωτική βλάβη του DNA και τις κυτταρικές αντιδράσεις στο στρες έως τα αρχικά ευρήματα σχετικά με την ψυχική κόπωση στους ανθρώπους.⁴⁻⁶

Πηγές

[1] Μασάκι Χ. Ο ρόλος των αντιοξειδωτικών στο δέρμα: αντιγηραντικές επιδράσεις. Περιοδικό Δερματολογικής Επιστήμης. 2010;58(2):85–90.

[2] Επιτροπή της EFSA για τα Διαιτητικά Προϊόντα, τη Διατροφή και τις Αλλεργίες. Επιστημονική γνώμη σχετικά με το πλούσιο σε ταξιφολίνη εκχύλισμα από νταουριανή λάριξ (Larix gmelinii). Περιοδικό EFSA.

[3] Topal F, Nar M, Gocer H, et al. Αντιοξειδωτική δράση της ταξιφολίνης: μια σχέση δράσης-δομής. Περιοδικό Αναστολής Ενζύμων και Φαρμακευτικής Χημείας. 2016;31(4):674–683.

[4] Cao X, κ.ά. Μια μελέτη σχετικά με τις προστατευτικές επιδράσεις της ταξιφολίνης στα ενδοθηλιακά κύτταρα της ανθρώπινης ομφαλικής φλέβας και στα κύτταρα THP-1 που έχουν υποστεί βλάβη από το εξασθενές χρώμιο: ένας πιθανός μηχανισμός για την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων που προκαλούνται από βαρέα μέταλλα. Τροφή & Λειτουργία. 2020;11(5):3851–3859.

[5] Ζίβκοβιτς Λ., κ.ά. Αντιγονοτοξικές επιδράσεις του Biochaga και της διυδροκερσετίνης (Ταξιφολίνη) σε βλάβη του DNA που προκαλείται από H₂O₂ σε ανθρώπινα ολικά αιμοσφαίρια. Οξειδωτική Ιατρική και Κυτταρική Μακροζωία. 2019.

[6] Shinozaki F, Kamei A, Shimada K, et al. Η κατάποση τροφών πλούσιων σε ταξιφολίνη επηρεάζει την εγκεφαλική δραστηριότητα, την ψυχική κόπωση και το μεταγραφόγραμμα ολικού αίματος σε υγιείς νεαρούς ενήλικες: μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, διασταυρούμενη μελέτη. Τροφή & Λειτουργία. 2023;14:3600–3612.